Zapraszamy na Szlak Mennonitów!

Zapraszamy do odwiedzenia Żuław - legendarnej krainy mlekiem i miodem płynącej, poznania historii i kultury tej ziemi, odkrycia najcenniejszych pamiątek i największych tajemnic przeszłości.

Mennonici, członkowie anabaptystycznego ruchu religijnego, przybyli na Żuławy z Niderlandów na początku szesnastego wieku. Zachowywali surowe obyczaje i zasady życia, nie uznawali służby wojskowej, nie przyjmowali urzędów, nie przysięgali... Uciekając przed prześladowani znaleźli tutaj swoją nową ojczyznę. Doceniono ich umiejętności w zakresie osuszania i zagospodarowywania żyznych i urodzajnych, ale podmokłych gruntów. Ciężka praca przynosiła wspaniałe efekty: kolejnym pokoleniom coraz większe bogactwo, a Żuławom nadzwyczajny rozwój gospodarczy. Najbardziej radykalna część mennonitów, nie godząc się z rygorami totalitarnego państwa pruskiego, wyemigrowała pod koniec osiemnastego wieku do Rosji, a następnie do Ameryki. Pozostali ulegli z czasem stopniowej germanizacji. W wyniku drugiej wojny światowej mennonici, tak jak wszyscy mieszkańcy Żuław, zostali zmuszeni do opuszczenia tej ziemi.

Szlak Mennonitów jest osią rozwoju turystyki na Żuławach. Na trasie od Gdańska do Elbląga łączy atrakcje krajoznawcze związane z historią osadnictwa w delcie Wisły. Uczyniony ręką człowieka, harmonijny zabytkowy krajobraz i bardzo liczne obiekty dawnej kultury materialnej są największymi atrakcjami szlaku. Warte poznania są doskonale zachowane, nierzadko pochodzące ze średniowiecza, układy osadnicze żuławskich miejscowości, w tym liczne wsie założone wokół prostokątnego placu, czyli nawsia. Spośród obiektów architektonicznych na uwagę zasługują wspaniałe domy podcieniowe, których forma na Żuławach osiągnęła szczyt rozwoju, oraz tzw. zagrody holenderskie. Bardzo liczne są gotyckie kościoły lub ich ruiny, dawne cmentarze mennonickie oraz inne budowle sakralne. Wielką gratkę stanowią urządzenia hydrotechniczne: stacje pomp odwadniających, kanały, śluzy, wrota i wały przeciwpowodziowe oraz mosty podnoszone i obrotowe.
Centralnym punktem Szlaku Mennonitów jest Muzeum Żuławskie w Nowym Dworze Gdańskim oraz jego filia w Cyganku. Zgromadzono w nim interesujące zbiory historyczno-etnograficzne oraz urządzono lapidarium nagrobków i kamieni nagrobnych.

Klub Nowodworski chcąc propagować nasz region opracował projekt "Żuławskie Okno", który zakłada tworzenie sieci informacyjnej na żuławskich szlakach. W miejscowościach Nowy Dwór Gdański, Cedry Wielkie, Wiślina, Rybina, Cyganek, ustawiliśmy tablice informacyjne z mapą Żuław, zdjęciami i opisem miejsc szczególnie wartych obejrzenia.
Projekt wsparł finansowo Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego, firma Foto Opitz. Teksty opisujące atrakcje na szlaku przygotował: Grzegorz Gola, Marek Opitz. Zdjęcia wykonali: Anna Arent, Marek Opitz, Piotr Sosnowski.